نداشتن استراتژی برند مشخص
یکی از بزرگترین اشتباهات این است که شرکتها بدون تعریف هدف و استراتژی روشن وارد برندسازی شوند. اگر ندانید دقیقاً میخواهید برند شما چه پیامی را منتقل کند، چه ارزشی برای مشتری خلق کند و در بازار چه جایگاهی داشته باشد، تمام فعالیتهای برندینگتان پراکنده و بیاثر خواهد بود. راه جلوگیری: قبل از هر اقدامی، وقت بگذارید و مأموریت، چشمانداز، ارزشها و جایگاهیابی برند خود را تعریف کنید. یک استراتژی مکتوب برند تهیه کنید که در آن بازار هدف، شخصیت برند، پیامهای کلیدی و تمایزهای رقابتی مشخص شده باشد. این سند به عنوان نقشه راه همه تصمیمات بعدی عمل خواهد کرد. در صورت نیاز، از مشاوران برندینگ برای تدوین استراتژی کمک بگیرید.
عدم شناخت کافی از مخاطب هدف
گاهی برندها بر اساس فرضیات یا دیدگاه داخلی خود برندسازی میکنند و از نیازها و علایق واقعی مشتریانشان غافل میشوند. نتیجه ممکن است پیامی باشد که با زبان یا خواسته مخاطب همخوانی ندارد. راه جلوگیری: تحقیق بازار و شناخت پرسوناهای مشتری را جدی بگیرید. وقت بگذارید تا demographic و رفتار مخاطبان ایدهآل برندتان را شناسایی کنید. نظرسنجی، مصاحبه و تحلیل دادهها میتواند دیدگاه ارزشمندی بدهد. وقتی بدانید مشتریانتان دقیقاً چه میخواهند و چه چیز برایشان مهم است، برندینگ خود را مطابق با آن تنظیم میکنید و اشتباهاتی نظیر انتخاب لحن نادرست یا وعدههای غیرجذاب رخ نخواهد داد.
تقلید کورکورانه از رقبا یا روندهای زودگذر
الگوبرداری شدید از برندهای دیگر (خصوصاً رقبا) یا دنبالهروی از مدهای زودگذر طراحی، میتواند برند شما را فاقد هویت مستقل کند. اگر رنگ، لوگو یا سبک ارتباطی شما بیش از حد شبیه دیگران باشد، در بازار گم خواهید شد. راه جلوگیری: تمایز و اصالت را سرلوحه برندینگ خود قرار دهید. از رقبا الهام بگیرید اما کپی نکنید. سعی کنید مزیت منحصربهفرد خود (Unique Selling Proposition) را بیابید و همان را برجسته کنید. مثلاً اگر رقبا همه از رنگی مشابه استفاده میکنند، شاید انتخاب رنگ کاملاً متفاوت برای برند شما حرکتی جسورانه اما پُرثمر باشد. همچنین در مورد روندهای طراحی، هرچند بهروز بودن مهم است اما هر مدی را بیفکر نپذیرید. ببینید آیا آن سبک با شخصیت برند شما تطابق دارد یا خیر. یک برند قوی لزوماً نیاز ندارد هر سال ظاهرش را طبق مد تغییر دهد؛ بلکه بر اصول پایدار خود استوار است.
عدم ثبات در هویت و پیامها (ناسازگاری برند)
یکی از مخربترین اشتباهات برندینگ، ارائه پیامها و تصاویر متناقض از برند در کانالها یا زمانهای مختلف است. برای مثال، تصور کنید وبسایت رسمی شما لحنی رسمی و خشک داشته باشد اما شبکه اجتماعیتان پر از شوخی و لحن خودمانی باشد – این عدم ثبات برای مخاطب گیجکننده است. یا لوگوی خود را هر بار با رنگ و شکل متفاوتی نمایش دهید. راه جلوگیری: یکپارچگی را اصل کار قرار دهید. داشتن یک برندبوک (که در بخش قبل گفتیم) کلید حل این مشکل است. تمام اجزای هویت بصری (لوگو، رنگ، فونت) و لحن کلامی را استاندارد کنید و از همه کارکنان و همکاران بخواهید دقیقاً طبق آن عمل کنند. قبل از انتشار هر محتوایی، از خود بپرسید آیا این مطابق شخصیت و ارزشهای برند من هست؟ برندهای موفق دنیا از کوکاکولا گرفته تا نایک، طی سالیان بسیار منسجم عمل کردهاند و همین امر به ساخت تصویری قوی از آنها انجامیده است. مخاطب باید در هر نقطه تماس با برند شما، همان حس و پیام آشنا را دریافت کند.
تمرکز صرف بر طراحی و غفلت از تجربه مشتری
گاهی شرکتها تمام انرژی خود را صرف طراحی یک لوگوی زیبا، یک شعار هوشمندانه یا تبلیغات پر زرق و برق میکنند اما فراموش میکنند که تجربهای که مشتری واقعاً از محصول یا خدمت میگیرد بخش اصلی برند است. اگر محصول شما کیفیت لازم را نداشته باشد یا خدمات مشتری ضعیفی ارائه دهید، بهترین برندینگ ظاهری هم نمیتواند مانع ریزش مشتریان شود. راه جلوگیری: به یاد داشته باشید که وعده برند شما باید در عمل نیز محقق شود. برندینگ موفق از درون سازمان شروع میشود؛ یعنی ابتدا مطمئن شوید محصول/خدمت شما واقعاً به نیاز مشتری پاسخ میدهد، کارمندانتان ارزشهای برند (مثل مشتریمداری) را رعایت میکنند و فرایندهایی مثل پشتیبانی پس از فروش درست عمل میکنند. سپس این تجربه مثبت را با یک هویت جذاب و پیام مناسب تکمیل کنید. برندهای باهوش میدانند که نمیتوان با تبلیغ صرف، ضعفهای اساسی را پوشاند. برای نمونه، اگر برند یک رستوران وعده غذاهای سالم بدهد ولی مشتریان از کیفیت و تازگی غذا ناراضی باشند، هویت بصری سبز و پیامهای سلامتی آن برند به جای اثر مثبت، اثر منفی خواهد داشت. پس همیشه کیفیت تجربه را مقدم بر ظاهر قرار دهید.
نداشتن خطمشی مشخص در شبکههای اجتماعی
دنیای شبکههای اجتماعی سریع و پویاست و برخی برندها بدون برنامهریزی وارد آن میشوند. نتیجه ممکن است انتشار محتواهای نامرتبط با هویت برند، درگیر شدن در حواشی نامناسب یا حتی واکنش نادرست به نظرات مخاطبان باشد که به وجهه برند لطمه میزند. راه جلوگیری: برای حضور در هر شبکه اجتماعی یک استراتژی محتوایی و خط مشی رفتاری تعیین کنید. مشخص کنید که چه نوع محتوایی پست خواهید کرد و چه نوع پستهایی در چارچوب برند شما نیست. همچنین دستورالعملهای شفافی برای پاسخدهی به کامنتهای منفی یا انتقادات داشته باشید (مثلاً همیشه با احترام و ارائه راهحل پاسخ دهید و از جر و بحث بپرهیزید). شبکههای اجتماعی میتوانند شمشیر دو لبه باشند؛ اما اگر اصول برند را در آنها رعایت کنید و تعامل سازنده داشته باشید، تبدیل به بستری عالی برای تقویت برندتان خواهند شد.
تغییرات ناگهانی و بیپشتوانه در برند (Rebranding اشتباه)
تغییر نام، لوگو یا سایر عناصر اصلی برند بدون دلیل قانعکننده یا اطلاعرسانی درست به مشتریان، میتواند باعث سردرگمی و حتی دلخوری آنها شود. دیده شده برخی شرکتها تصمیمات عجولانه برای تغییر هویت اتخاذ کردهاند و با واکنش منفی شدید طرفداران برند مواجه شدهاند. راه جلوگیری: هرگونه ریبرندینگ باید با تحقیقات کافی و برنامه انتقال مناسب انجام شود. اگر قصد دارید لوگو یا نام تجاری خود را عوض کنید، ابتدا نظر مشتریان کلیدی را جویا شوید، مزایا و معایب را بسنجید و تنها در صورت نیاز واقعی دست به تغییر بزنید. در هنگام اجرای تغییر نیز از طریق کمپینهای ارتباطی، علت و هدف تغییر را برای مخاطبان توضیح دهید تا احساس کنند در این مسیر همراه شما هستند. به خاطر داشته باشید که وفاداری مشتری به برند شما ارزشی بینهایت دارد؛ پس با تغییرات دفعی و بیمقدمه، این اعتماد را خدشهدار نکنید. نمونه یک اشتباه مشهور، تغییر لوگوی یاهو در سال ۲۰۱۳ بود که با تبلیغات فراوان انجام شد اما طرح جدید چندان از نظر مخاطبان جذاب نبود و چون تغییر صرفاً ظاهری و بدون تحول در خدمترسانی شرکت بود، تأثیر مثبتی بر برند نداشت.
بیتوجهی به ثبت حقوقی و حفاظت از برند
یک خطای رایج دیگر بهویژه در کسبوکارهای کوچک، عدم ثبت قانونی نام و نشان تجاری است. این موضوع میتواند بعدها مشکلساز شود، مثلاً اگر فرد یا شرکت دیگری اسم مشابه شما را ثبت کند یا از لوگوی شما سوءاستفاده نماید. راه جلوگیری: هرچه زودتر نسبت به ثبت علامت تجاری و نام برند خود در مراجع ذیصلاح اقدام کنید. همچنین دامنههای اینترنتی مرتبط با نام برندتان (در حد امکان) را ثبت کنید تا رقبا یا سودجویان از آنها استفاده نکنند. مراقب باشید که داراییهای معنوی برند (مانند شعار ویژه یا کاراکتر تبلیغاتی خاص) نیز در حد امکان محافظت شوند. این کار هرچند از جنس حقوقی و پشتصحنه است، اما تضمین میکند زحماتی که برای ساخت برند کشیدهاید به راحتی توسط دیگران کپی یا تخریب نشود.
اشتباهات در برندینگ قابل جبراناند به شرط آنکه بهموقع تشخیص داده شوند و اقدامات اصلاحی انجام شود. بهترین راه، پیشگیری از این خطاهاست؛ یعنی با آگاهی از تجربیات سایر برندها و مشورت گرفتن از متخصصان، مسیر درست را از ابتدا انتخاب کنیم. چنانچه حس میکنید در برخی جنبههای برندینگ دچار اشتباه شدهاید (مثلاً لوگوی شما کارایی لازم را ندارد یا پیام برندتان برای مشتریان گیجکننده است)، از اصلاح آن نهراسید. البته باز هم تاکید میکنیم که در اصلاحات عجله نکنید و حتماً با برنامه جلو بروید. برندینگ یک فرآیند پیوسته یادگیری و بهبود است. با پرهیز از اشتباهات رایج و یادگیری از خطاهای دیگران، شما میتوانید مسیر هموارتری برای ساخت یک برند قدرتمند و ماندگار طی کنید.
برندینگ ضعیف یا اشتباه، میتواند مانعی بزرگ بر سر راه رشد کسبوکار شما باشد. اگر احساس میکنید در استراتژی یا هویت برندتان نیاز به بازنگری دارید، مشاوران باتجربهی آوانافزار آمادهاند تا کسبوکار شما را عیبیابی برندینگ کرده و راهحلهای بهبود ارائه کنند. همین امروز برای یک جلسه مشاوره برندینگ با ما تماس بگیرید؛ به شما کمک میکنیم از دام اشتباهات رایج دور بمانید و مسیر برندینگ کسبوکارتان را به سوی موفقیت تصحیح کنید. فرصت را برای ساخت برندی بینقص و دوستداشتنی از دست ندهید!
